Gemeenteraad

De gemeenteraad stelt de hoofdlijnen van het beleid vast. Het college van burgemeester en wethouders (b&w) bereiden voorstellen voor en voeren het beleid uit, nadat de raad erover heeft besloten. Om een voorbeeld te geven: de raad stelt de bestemmingsplannen vast, maar behandelt geen bouwvergunningen; dat doen b&w. Zij mogen geen vergunningen verlenen die niet in het bestemmingsplan passen. De raad controleert of b&w zich aan de afgesproken kaders houden. Dat gebeurt bijvoorbeeld aan de hand van rapportages die het college regelmatig aan de raad uitbrengt. Ook stelt de gemeenteraad elk jaar de begroting vast met daarin het gewenste beleid en het geld dat ervoor beschikbaar is. Een soort plaatselijk kabinet (b&w) en parlement (gemeenteraad) dus. Voorzitter van de gemeenteraad is de burgemeester.

De inwoners van de gemeente Heumen hebben in 2010 de huidige gemeenteraad gekozen. Afhankelijk van het aantal stemmen dat iedere partij haalt krijgt deze een deel van de 17 zetels toegewezen (zie ook: Zetelverdeling gemeente Heumen in de rechterkolom). Partijen, meestal die die samen de meerderheid van de stemmen hebben gehaald, bepalen wie de wethouders worden. Samen met de burgemeester wordt zo het college van burgemeester en wethouders (B & W) gevormd. Dit college wordt gecontroleerd door de raad, maar is er geen deel van en stemt dus zelf niet mee.