Historie

De oorsprong van de gemeente

De gemeente Heumen is in zijn huidige omvang tamelijk jong. In 1980 werden de toenmalige gemeenten Overasselt (Overasselt, Nederasselt en Balgoy) en Heumen (Heumen, Malden en een deel van Molenhoek) samengevoegd tot de ene die we nu kennen. Dat samengaan omvatte het hele grondgebied behalve Balgoy dat naar Wijchen overging. Heumen bestaat nu van west naar oost uit de dorpen Nederasselt, Overasselt, Heumen (incl. het vroegere deel van Molenhoek) en Malden. Malden is verreweg de grootste van die kernen, een gevolg van de gunstige ligging ten opzichte van Nijmegen en de Rijksweg vanaf die stad naar Venlo. Daardoor verloor het dorp Heumen aan het begin van de eeuw zijn leidende rol ten noorden van de zwenking van de Maas naar links. Nog verder terug, in de Franse tijd, bedroeg het inwonertal van Heumen 434 en dat van Malden 345. Overasselt en Nederasselt waren met 391 en 348 inwoners zelfs nog groter dan Malden.

Met het vertrek van de Fransen in 1813 kwam de bestuurlijke organisatie die deze contreien zolang hebben gekend: de gemeente "Heumen en Malden" (het tweede deel van de naam raakte meer en meer in onbruik) en de gemeente "Overasselt", toen bestaande uit de kernen Overasselt en Nederasselt. Het grondgebied van Heumen kende tot 1980 geen ingrijpende wijzigingen in tegenstelling tot dat van Overasselt waaraan in 1923 Balgoy en Keent werden toegevoegd.

De naamgeving van de verschillende dorpen is niet altijd even helder. Over Malden bestaat de grootste onduidelijkheid: verklaringen die wijzen in de richting van locatiekenmerken als ligging of bodemgesteldheid zijn waarschijnlijk niet sluitend; waarom zouden andere plaatsen met gelijke kenmerken dan niet een verwante naam hebben? De naam Heumen zou afstammen van Homene of Hoemen, wat vrij man, ongebondene betekende, maar onomstotelijk is die uitleg niet. Het woorddeel "-asselt" in Overasselt roept associaties op met het in oude akten vaker voorkomende woord voor een laaggelegen moerassige beboste streek. Maar steekt u ook daarvoor uw hand niet in het vuur. Wel is duidelijk dat "Over-" en "Neder-" in de namen te maken hebben met de ligging stroomopwaarts, respectievelijk stroomafwaarts van de Maas.

Over Molenhoek tenslotte zwegen we nog. De kern van die naam hoort tot de gemeente Mook. Het in de gemeente Heumen gelegen gedeelte is een verlengstuk daarvan dat nagenoeg samenvalt met het gebied tussen Rijksweg, Maas-Waalkanaal, Sluisweg en de Mookse gemeentegrens.