Terugblik op Nieuwjaarsontvangst 2026

Beste mensen,

Fijn dat u het winterse weer hebt getrotseerd om hier vanavond in Maldensteijn te zijn om elkaar het beste te wensen voor het nieuwe jaar. We hebben even getwijfeld of we deze bijeenkomst wel door moesten laten gaan gelet op de weersomstandigheden, maar uiteindelijk hebben we geredeneerd dat er ook nog zoiets is als een eigen verantwoordelijkheid om een inschatting en afweging te maken. Dat is eigenlijk ook een vorm van zelfredzaamheid waar we in toenemende mate aandacht voor zullen vragen.

Ik weet niet hoe u vindt dat we het jaar begonnen zijn en hoe u terugkijkt op de viering van oud op nieuw? Laat ik er maar even heel duidelijk over zijn. Hoe wij in Nederland tegenwoordig oud en nieuw vieren, mensen. Het is een schande. Hulpverleners moedwillig belagen die er juist zijn om je te helpen in nood. Ze gericht bestoken met vuurwerk. U heeft de beelden vast ook gezien. Onacceptabel. Gelukkig kwamen die beelden niet uit de gemeente Heumen. In Heumen verloopt de nieuwjaarsnacht weliswaar zonder grote ongeregeldheden. Maar vergist u zich niet. En ik zeg het toch maar zoals ik het ervaar. In de gemeente Heumen geldt al 5 jaar een algeheel vuurwerkverbod. En toch wordt er ieder jaar weer ‘gewoon’ vuurwerk afgestoken en niet alleen in de oudejaarsnacht. Ook dat zegt iets over de mentaliteit in de samenleving. Een nee, de oorzaak is niet een gebrek aan handhaving. De oorzaak is het menselijke gedrag dat er aan ten grondslag ligt. Daar begint het mee. En u mag het gerust weten ik stoor me daar mateloos aan.

Niet alles wat we als gemeente doen kan op applaus van de samenleving rekenen. Dat is van alle tijden. Maar het lijkt erop dat het chagrijn van de samenleving ten aanzien van de overheid, ook ten aanzien van het gemeentelijk handelen, de laatste tijd alleen maar toeneemt. Waardering ligt meestal niet voor het oprapen. We hebben in de gemeentelijke praktijk van alle dag steeds vaker te maken met ingewikkelde dossiers, waarbij je het nooit voor iedereen goed kunt doen. Als dat al ooit wel mogelijk is geweest. Dossiers waarin individuele belangen frontaal botsen met het algemeen belang. Waar inwoners steeds vaker enkel nog oog hebben voor het welbegrepen eigenbelang en steeds minder het algemeen belang überhaupt nog willen zien. Ga er dan maar aan staan om er het beste van te maken. En als je het ergens niet mee eens bent is er altijd wel iets te vinden wat niet goed is gegaan. Begrijp me niet verkeerd. Kritisch zijn op de overheid mag, moet zelfs. Gelukkig kan dat in ons land. Dat is een van de belangrijke verworvenheden van een democratische rechtsstaat. Maar ik krijg soms toch wel het idee dat kritiek leveren op van alles en nog wat in Nederland inmiddels een nationale dagbesteding is geworden. En dat vind ik op z’n minst een zorgelijke ontwikkeling.

Over democratisch verworvenheden gesproken. Het is dit jaar een verkiezingsjaar. Inmiddels is in Nederland zo’n beetje ieder jaar een verkiezingsjaar. Maar dit jaar zijn het de gemeenteraadsverkiezingen. De meest nabije verkiezingen waarbij u uw invloed op het lokale openbare bestuur en het lokale beleid kunt laten gelden. Maakt u vooral gebruik van die mogelijkheden. En alle deelnemende partijen en kandidaten wens ik uiteraard exact evenveel succes. 

De boodschap die ik u allen hier aanwezig in deze nieuwjaarstoespraak eigenlijk mee wil meegeven is de volgende en schuilt in deze ene zin: “De omgeving van de mens is de medemens”

“De omgeving van de mens is de medemens”. Het zijn niet mijn eigen woorden. Het is een dichtregel van de Nederlandse dichter Jules Deelder (1944-2019). Woorden waar ik het heel erg mee eens ben. Het betekent voor mij dat je rekening met elkaar houdt. Dat je elkaar respectvol bejegent en dat je andere mensen in hun waarde laat. In toenemende mate heb ik echter het gevoel dat we ons steeds minder aan die medemens gelegen laten liggen of van die medemens aantrekken. Ja, als die medemens het met ons eens is dan is er niets aan de hand. Maar o wee als die medemens onverhoopt een andere mening is toegedaan dan de onze, een ander standpunt heeft of anders in het leven staat dan wij zelf. De vraag is dan hoe begripvol en verdraagzaam we in dat geval nog zijn in een samenleving waarin het eigen geluk en het eigen gelijk steeds meer de boventoon voeren. Ook als je niet dezelfde mening hebt kun je nog steeds allebei van je dorp houden. De Koning zei het in zijn kersttoespraak zo: “Zonder gemeenschap, waarin mensen naar elkaar omkijken, naar elkaar luisteren en elkaar steunen, gaat het niet”. 

In een wereld waarin de spanningen zo'n beetje iedere dag alleen maar verder lijken op te lopen ontkomen we ook als Nederlandse samenleving niet aan een zeker basisniveau van samenredzaamheid. In een situatie waarbij het erop aankomt kunnen we dan van elkaar op aan? Zijn we, ook als lokale gemeenschap, voldoende voorbereid op een noodscenario in welke vorm dan ook? Zijn we als samenleving nog weerbaar en wendbaar genoeg in tijden van crisis of zijn we dat in de loop der jaren verleerd omdat de overheid ons op alle fronten heeft ontzorgd? En dan gaat het er echt niet alleen om of de eigen voorraadkast goed gevuld is. Dan gaat het er vooral om of buren, kennissen, straat-, buurt- en dorpsgenoten bereid zijn om elkaar te helpen en te ondersteunen in tijden van nood. Ik heb er vertrouwen dat we dat kunnen in deze gemeente en onze dorpen of in ieder geval nog niet zijn verleerd. Maar dan moet er ook wel iets gebeuren. En dan gaat het ook om bewustwording creëren en de juiste verwachtingen scheppen. In het eerste kwartaal van het nieuwe jaar ga ik daar graag met u over in gesprek.

De regionale omroep vroeg mij in de aanloop naar de jaarwisseling hoe ik terugkeek op het afgelopen jaar. Ik moest even zoeken naar de voor mij de juiste woorden. Maar ik kom tot de conclusie dat ik toch wel met een enigszins bezorgd gemoed terugkijk op het jaar 2025. En ik ben er voor de toekomst ook niet gerust op. De situatie in de wereld geeft mijns inziens voldoende aanleiding om bezorgd te zijn. Daarnaast is er, zeker in Nederland, en zeker in de gemeente Heumen nog altijd veel om dankbaar voor te zijn vooral nabij en lokaal. Vorig jaar introduceerde ik het initiatief “burgemeester op de koffie”. Ik heb slechts een keer een oproepje geplaatst. Het hele jaar door zijn er gestaag verzoekjes binnen blijven komen. Alles bij elkaar heeft dat geleid tot zo’n 25 koffiemomentjes met willekeurige inwoners en vrijwilligersinitiatieven. Stuk voor stuk mooie ontmoetingen, die mij iedere keer weer vertrouwen gaven in de verbindende kracht van de lokale samenleving. Ze gaven tegenwicht en tegenkracht aan dat “enigszins bezorgde gemoed” van mij. U ziet de foto’s voorbij komen en die spreken voor zich. En ook de wethouders gingen op pad. Ook dat kunt u op de foto’s zien. In het kleine en nabije kun je gelukkig eerder het verschil maken dan in het grote geheel. Dat geeft nog steeds vertrouwen en stemt hoopvol.

Want juist van het kleine kunnen we veel leren. Soms zelfs letterlijk! Onlangs las ik in de krant over een onderzoek naar het gedrag binnen een mierenkolonie. In het kort kwam het erop neer dat mieren beknibbelen op hun eten om de groep te helpen. Ze beperken hun eigen voedseldieet waardoor hun beschermende skelet verzwakt wordt. Ze offeren daarmee als het ware hun eigen individuele bescherming op ten bate van het collectief. Met het overblijvende voedsel kunnen meer andere mieren worden gevoed. Een groter collectief geniet de voorkeur van de mier. Meer mieren kunnen complexere taken aan. Ze hebben de mogelijkheden om meer voedsel te verzamelen en ze bieden een betere bescherming tegen potentiële indringers van het nest. De natuur leert ons waardevolle lessen.

Ik vond het persoonlijk wel een mooie en passende metafoor om mee af te sluiten. Een metafoor voor de weerbare samenleving. Een metafoor voor de samenredzaamheid waar onze samenleving behoefte aan heeft. Een sterker collectief heeft de voorkeur boven het individuele belang. Als dat geen inspirerende gedachte is voor het nieuwe jaar!

Namens het gemeentebestuur en mede namens Maartje en Daantje wens ik u en diegenen die uw dierbaar zijn alle goeds voor 2026. Veel gezondheid, voorspoed en geluk! Én ik wens ons allen een jaar toe waarin niet het eigen geluk en gelijk, maar juist een sterker collectief de doorslag geeft. Een jaar met meer oog en oor voor de medemens. 


Malden, 8 januari 2026

Joerie Minses
Burgemeester van de gemeente Heumen 

Een nieuwe tijd

In oude tijden
luidden de klokken
bij vreugde en verdriet
en alle andere momenten
waarbij het lot daarom riep

men wist elkaar te vinden
als directe buur of dorpsgenoot
of als die vage kennis van de buurman van je oom
die drie dorpen verder woont

het waren de connecties
die je zelf of een ander bezat
waardoor er altijd iemand klaarstond
op het moment dat je het nodig had

onze wereld is gegroeid
wat ooit ver weg was
is dichterbij gekomen
en wat voorheen dichtbij was
voelt soms ontnomen

ooit zo dorpse problemen
voelen meer van het stadse soort
en waar boerenverstand heerste
wordt men steeds vaker door geopolitiek gesmoord

maar met de wisseling van het jaar
bracht de hemel een schone lei
het lokte mensen weer naar buiten
en bracht elkaar even wat dichterbij

deze gemeente is doorleeft
van de meest prachtige initiatieven
vol mensen met een gouden hart
die het dorpse niet willen verliezen

die ons zelfs via de online wereld
weer laat verbinden
die weten te overstijgen
boven zij die ons willen verblinden

onze wereld verandert
van dag tot dag
maar samen beïnvloeden wij
de daadwerkelijke uitslag.

Haiku
Vanonder de sneeuw
herrijzen de krokussen
klokje tikt als thuis

©Marie-louise Hellemons