Denk vooruit: bent u voorbereid op een noodsituatie?

Waarom is deze campagne gestart? 

Door klimaatontwikkelingen en geopolitieke onzekerheden wordt de kans op langdurige verstoringen in onze samenleving groter. Denk aan het uitvallen van internet, een langdurige stroomstoring of een overstroming. Het doel van de campagne is om goed voorbereid te zijn. Door nu kleine stappen te zetten (bijvoorbeeld de aanschaf van een noodpakket en contact met buren), zorgen we er samen voor dat we beter kunnen omgaan met onverwachte situaties. 

Waarom heeft iedereen een Denk Vooruit-boekje gekregen? 

Het boekje helpt inwoners om zich voor te bereiden op onverwachte situaties. Heeft u het boekje niet ontvangen? Download het via www.denkvooruit.nl of haal een exemplaar op in het gemeentehuis (zolang de voorraad strekt). 

Is er een concrete dreiging? Moeten we ons zorgen maken? 

Er is geen directe dreiging. Wel is het belangrijk dat we goed voorbereid zijn, bijvoorbeeld op stroomstoringen, extreem weer of cyberincidenten. Daar is deze campagne voor bedoeld. 

Waarom is er zoveel aandacht voor dit onderwerp?

Omdat de kans op een noodsituatie toeneemt. Door ons goed voor te bereiden – overheid én samenleving – vergroten we onze zelfredzaamheid en samenredzaamheid. De bewustwordingsavonden zijn bedoeld als begin van het gesprek over samenredzaamheid. We nodigen de aanwezigen uit om met hun omgeving het gesprek aan te gaan. Wat kunnen we voor elkaar betekenen in onze buurt of wijk? De aanpak kan per kern verschillen.

We maken plannen en doen pilots, maar de kans op een incident lijkt groter. Moet er niet meer urgentie worden uitgestraald?

Als er op korte termijn onverhoopt iets gebeurt, gaan we direct praktisch aan de slag. Tegelijkertijd is een goede voorbereiding essentieel: juist door middel van pilots kunnen we werkwijzen testen, verbeteren en zorgen dat we bij een incident effectief en doordacht kunnen handelen.

Wordt deze presentatie ook gegeven bij grote bedrijven en hun management? 

Deze presentatie is voor iedereen relevant, dus ook voor grote bedrijven. Ministeries, koepelorganisaties en banken zijn primair verantwoordelijk voor de communicatie met de eigen sectoren.

Wat doet de Rijksoverheid?

De landelijke overheid zorgt voor belangrijke voorzieningen, maakt regels voor veiligheid en stuurt de hulp aan bij grote crises. Ze verspreidt ook op grote schaal betrouwbare informatie. Het Rijk vraagt gemeenten om zich voor te bereiden op een grootschalige crisis of ramp. Dit vraagt ook om voldoende financiële middelen. De gemeenten en de VNG zijn hierover in gesprek met het ministerie.

Wat doet de gemeente? 

De gemeente zorgt ervoor dat inwoners geïnformeerd worden, bijvoorbeeld via de digitale kanalen van de gemeente (als dat nog kan). Regionaal of landelijk worden NL-Alert of Omroep Gelderland ingezet. De gemeente heeft diverse draaiboeken en crisisplannen en werkt nauw samen met de regionale hulpdiensten. Deze draaiboeken worden momenteel uitgebreid voor scenario’s waarbij bijvoorbeeld langdurig de stroomt uitvalt. Grote crises vragen veel inzet van overheid en hulpdiensten; daarom is het belangrijk dat inwoners waar mogelijk ook zelfredzaam zijn. Samen staan we sterk als het onverhoopt misgaat.  

Wat doet de crisisorganisatie?

Nederland is verdeeld in veiligheidsregio’s. Iedere veiligheidsregio zet zich in voor de veiligheid van inwoners en bezoekers van dat gebied. In de crisisorganisatie werken de hulpdiensten (politie, brandweer, geneeskundige hulp) samen met gemeenten en ketenpartners. De crisisorganisatie is op veel verschillende soorten incidenten voorbereid.  
De crisisorganisatie informeert inwoners bij een noodsituatie, zorgt dat u weet wat u moet doen en dat hulp goed geregeld is.  

Elektriciteit loopt als een rode draad door de presentatie heen. Welke stappen heeft de gemeente hierin gezet? Beschikt de gemeente bijvoorbeeld over een noodstroomaggregaat?

De gemeente beschikt inmiddels over een noodstroomaggregaat. Dit aggregaat is primair bedoeld om de continuïteit van de essentiële gemeentelijke dienstverlening en de belangrijkste bedrijfsprocessen in het gemeentehuis te waarborgen in geval van langdurige stroomuitval. Het aggregaat is echter niet bedoeld om particuliere huishoudens van stroom te voorzien.

Hoe word ik geïnformeerd bij een ramp?

Dat hangt af van de noodsituatie. De website en sociale media van de gemeente en veiligheidsregio geven actuele informatie, zolang deze kanalen bereikbaar zijn. Omroep Gelderland, de officiële rampenzender in onze regio, verstrekt informatie als andere kanalen uitvallen. In dringende situaties kan de overheid een NL-Alert sturen naar alle mobiele telefoons. Op www.nederlandveilig.nl geeft de Rijksoverheid informatie bij een landelijke crisis- of noodsituatie. 
 

Welke rol speelt Omroep Gelderland? 

Omroep Gelderland is de officiële rampenzender van de regio en blijft altijd in de lucht op frequentie 89.1 FM (dit is de frequentie in onze regio en geldt zowel voor Radio Gelderland als voor Omroep Gelderland op tv). De overheid kan via deze zender berichten uitzenden tijdens een crisis. 

Op de website van Denk Vooruit staan alle radiofrequenties.

Worden de kennis en expertise die het leger heeft al gebruikt? 

Het leger heeft inderdaad veel kennis en kunde. De crisisorganisatie en de overheden werken met defensie samen. Binnen de crisisorganisatie is er vooraf geregeld hoe iedereen binnen de crisisorganisatie met elkaar kan communiceren en daarover vinden gesprekken plaats met defensie. Dus: welke kanalen worden gebruikt, wie met wie contact heeft, welke systemen of middelen beschikbaar zijn en hoe de informatielijnen lopen. Het gaat bijvoorbeeld om:

• Welke communicatiekanalen worden gebruikt (telefoon, portofoons, LCMS, Teams, C2000, e-mail, crisistelefoonlijnen);
• Dat deze middelen klaarstaan en werken tijdens een crisis;
• Dat duidelijk is wie welke informatie doorgeeft en aan wie;
• Dat er vaste procedures zijn voor interne (tussen teams) en externe communicatie (naar inwoners, partners, media).

Wat is een noodsteunpunt? 

Een locatie in de buurt waar inwoners betrouwbare informatie (vanuit de overheid) kunnen krijgen en noodmeldingen (112 meldingen) kunnen doen wanneer normale communicatie uitvalt. Een noodsteunpunt is niet bedoeld om uw mobiele telefoon op te laden. Het opzetten van noodsteunpunten wil de gemeente samen met inwoners doen.  

Wanneer moet het noodsteunpunt klaar zijn?

Dat verschilt per gemeente. Onze gemeente doet samen met een aantal andere gemeenten in 2026 mee met een proef voor noodsteunpunten. In deze proef werken ambtenaren en inwoners samen. In het eerste kwartaal van 2027 wordt de definitieve evaluatie door het NIPV opgemaakt. Daarna volgt de landelijke aanpak. We willen in onze gemeente in 2027 beschikken over één of meer noodsteunpunten. Sneller zou wenselijk zijn, maar het ontwikkelen van een netwerk aan noodsteunpunten kost tijd en vraagt extra middelen vanuit het Rijk. We lopen als gemeente wel voorop. Alles wat we nu al in kleine stappen kunnen doen, helpt om de maatschappij veerkrachtiger te maken. 

Heeft gemeente Heumen in elke kern een buurthuis waar een noodsteunpunt kan komen?

Alle kernen hebben een buurthuis, behalve Malden. Hier zijn wel locaties denkbaar die geschikt zijn als noodsteunpunt. In elke kern komt één noodsteunpunt, in Malden mogelijk twee. Om de noodsteunpunten 24 uur per dag, 7 dagen in de week te kunnen bemensen, zal de gemeente waarschijnlijk ook een beroep moeten doen op vrijwilligers.

Hoe kan er vanuit een noodsteunpunt worden gecommuniceerd in geval van een noodsituatie, bijvoorbeeld als de stroom langdurig uitvalt?

We kijken welke communicatiemiddelen nog werken. Denk aan portofoons om binnen een beperkt gebied verbinding te maken. We hebben hierover ook contact met radiozendamateurs. Als communiceren niet lukt, schakelen we over op fysieke verplaatsing, bijvoorbeeld per fiets van het noodsteunpunt naar een coördinatiepunt.

Wat moet er in een noodpakket?

In het Denk Vooruit-boekje staat wat u nodig heeft om u de eerste 72 uur zelfstandig te kunnen redden in een noodsituatie. Een basispakket bevat o.a. water, houdbaar eten, een zaklamp, batterijen en een EHBO-set. Zie ook www.denkvooruit.nl. De inhoud van het noodpakket hangt ook af van uw persoonlijke situatie. Denk aan medicijnen, luiers of babyvoeding. Hulpdiensten bereiden zich ook voor op uitval die langer duurt dan 72 uur, zoals in andere landen gebruikelijk is.

Ik heb weinig geld om een noodpakket te maken. Wat kan ik doen? 

Begin klein: waterflessen, pasta/rijst, waxinelichtjes. Veel heeft u al in huis. De overheid verstrekt geen noodpakketten, maar onderzoekt hoe kwetsbare groepen beter geholpen kunnen worden. Maatschappelijke organisaties kunnen hier ook een rol in spelen. In onze gemeente kan het Heumenstegoed tevens gebruikt worden voor de aanschaf van een noodpakket.

Hoe maak ik een noodplan?

In een noodplan staan afspraken die u maakt met de mensen om u heen over wat jullie doen in een noodsituatie. Bijvoorbeeld waar u elkaar ontmoet of wie extra hulp nodig heeft.

Voor een voorbeeld van een noodplan: www.denkvooruit.nl 

Hoeveel contant geld wordt aangeraden voor het noodpakket?

€70 per volwassene en €30 per kind (tot 12 jaar) voor de eerste 72 uur. Zorg ook voor kleine biljetten en muntgeld, zodat u gepast kunt betalen.

Wat kan ik doen voor mijn buurt?

Organiseer een buurtmoment en bespreek wat iedereen in huis heeft dat van pas kan komen tijdens een noodsituatie (zoals een aggregaat, een handpomp voor water, een haard of oplaadbare radio). Kijk samen wie extra hulp nodig zou hebben en hoe u elkaar kunt helpen. Gebruik eventueel de gesprekstool Weerbare samenleving via: www.nctv.nl
Deze tool kan helpen om zelf of samen met anderen na te denken over wat u zou kunnen doen in zo’n situatie.

Hoe worden kwetsbare of moeilijk bereikbare groepen geïnformeerd? 

Daarbij doet de overheid een beroep op samenredzaamheid: kijk naar elkaar om. De overheid onderzoekt hoe kwetsbare of moeilijk bereikbare groepen daarnaast kunnen worden geïnformeerd. De WMO en zorginstanties hebben dit in beeld, maar een bredere inventarisatie is wenselijk. Het is goed om ook zelf na te denken over je eigen kwetsbaarheid en voorbereiding.

Is het zinvol om te inventariseren wat er al beschikbaar is in de kernen?

Ja zeker. Denk aan het in kaart brengen of er bijvoorbeeld een arts, elektricien of andere deskundigen in de buurt wonen. Het ontsluiten van lokale kennis en kunde – van jong en oud - is belangrijk voor het opbouwen van een noodorganisatie, bijvoorbeeld binnen een noodsteunpunt. Bij noodsteunpunten kunnen hulpvragen en -aanbod bij elkaar komen.

We willen aan de slag, maar wat kunnen we concreet doen? Hoe gaan we sneller verder en in gesprek met de gemeente?

Laat u niet beperken door bestaande ideeën. Denk samen na over hoe u een fijnmazig netwerk kunt opzetten van wat er al is, bijvoorbeeld het Dorpsplatform in Overasselt.

Hoe kan ik een burgerinitiatief starten?

• Concretiseer uw idee;
• Zoek medestanders;
• Maak een plan;
• De gemeente kan adviseren, verbinden en soms ondersteunen met materialen of een kleine subsidie. 

Is het nuttig om hardcopy privéadressen van artsen en verpleegkundigen te hebben?

Het is goed als u deze mensen persoonlijk kent en met hen spreekt. De gemeente denkt ook na over hoe we bereikbaar blijven en hoe we inwoners kunnen bereiken. We moeten meer terugdenken aan vroeger: meer handwerk en fysieke inzet.

Wat kunnen inwoners zelf doen?

Zelfredzaamheid is belangrijk, maar samenredzaamheid nog meer. Praat erover met elkaar of met buren. Het helpt als u weet welke mensen in uw dorp bepaalde vaardigheden of middelen hebben. Door samen afspraken te maken en bewustwording te creëren bij uzelf en uw buren, bent u beter voorbereid. U kunt dit gesprek beter nu voeren dan tijdens een ramp.

In hoeverre zijn winkels, bedrijven en verenigingen voorbereid?

Denk vooruit: dat geldt niet alleen voor inwoners, maar ook voor ondernemers en verenigingen. Supermarkten sluiten bij stroomuitval vaak de deuren, maar mogelijk kunnen producten die avond nog worden gebruikt. Veerkracht betekent kijken wat nog wél werkt en hoe je dat samen benut. Vanaf 12 mei richt de Denk Vooruit-campagne zich op ondernemers, zodat zij ook getriggerd worden om na te denken hoe zij zich kunnen voorbereiden op een grootschalige verstoring.

Zijn er specifieke risico’s voor onze gemeente?

De Risicokaart geeft informatie over mogelijke calamiteiten in uw regio, zoals overstromingen, natuurbranden of ongevallen met gevaarlijke stoffen. Bekijk: www.risicokaart.nl 

Hoe groot is de kans op een ‘digitale aanval’?

Het lijkt steeds eenvoudiger te worden om digitale systemen te hacken. Daardoor zijn we als samenleving kwetsbaar. Dit vraagt om alertheid van ons allemaal. Ook moet nagedacht worden over meer onafhankelijkheid, bijvoorbeeld door documenten op een andere manier op te slaan en niet uitsluitend ‘in the cloud’.

Zijn er generatoren beschikbaar?

De overheid kan bij grote tekorten een claim leggen op aggregaten om deze in te zetten waar ze het hardst nodig zijn. 

Kunnen elektrische auto’s worden ingezet als noodaggregaat, bijvoorbeeld voor mensen die afhankelijk zijn van medische apparatuur zoals beademingsapparaat of thuisdialyse-apparatuur?

We adviseren inwoners die hiervan afhankelijk zijn om zich te melden bij de zorginstantie.

Is het mogelijk om energie opgewekt door zonnepanelen (deels) rechtstreeks te gebruiken, zonder afhankelijk te zijn van het stroomnet?

Dat kan alleen met aanvullende voorzieningen, zoals een batterij. Daarbij kan er sprake zijn van veiligheidsrisico’s, waarmee rekening moet worden gehouden.

Is er contact met het Landelijk Initiatief Burger Reserve? 

Dit idee nemen we mee in de proef voor de noodsteunpunten. Deze organisatie heeft overigens al een keer binnen onze gemeente geoefend. Wij staan in contact met de organisatie. 

Kunnen we nu al zien wat er in de gemeente aanwezig is, zoals schuilplekken?

TNO doet onderzoek naar schuilmogelijkheden, zoals ondergrondse parkeergarages of plekken onder bedrijven. Zij kijken naar de voorwaarden. Overigens hangt het van de situatie af wat voor soort schuilplek nodig is. Extreem weer vraagt iets anders dan een grote brand of een oorlogsdreiging.

• Uitleg en verdieping via de website van Denk Vooruit: www.denkvooruit.nl  
• De website van de veiligheidsregio: www.vrgz.nl
• Risico’s in je wijk: www.risicokaart.nl  
• Informatieve tv-tip: Klaas aan het front – NPO 1 (terug te kijken via NPO Start) 

• Ondersteuning door Synthese:

Onze samenwerkingspartner Synthese kan op verschillende manieren ondersteuning bieden aan inwoners. Enerzijds kunnen zij hulp bieden aan mensen die het lastig vinden om in contact te komen met hun buren. Anderzijds begeleiden zij inwoners die juist actief willen bijdragen aan hun straat of buurt, maar nog niet precies weten hoe zij dit kunnen vormgeven.

Tijdens de bijeenkomsten benadrukken we het belang van onderlinge verbondenheid, het kennen van je buren en het gezamenlijk optrekken bij de voorbereiding op mogelijke noodsituaties. Synthese kan hierin een concrete rol spelen, zowel op het gebied van sociale cohesie als bij het stimuleren van omzien naar elkaar. Inwoners kunnen rechtstreeks contact opnemen met Synthese via teamheumen@synthese.nl.

Hoe kom ik in contact met de gemeente over hulp of informatie?

Stuur een e-mail naar heumen@heumen.nl of kijk op www.heumen.nl/denkvooruit